Sağlık
Kemoterapi nedir? 18.05.2018

Kemoterapi 

Kemoterapi, "ilaçla (Sitotoksik) tedavi" anlamına gelmekle birlikte, daha çok kanser hücrelerini etkileyen kanser ilaçları kullanılarak yapılan tedavi için kullanılan terimdir. Bunun için kullanılan ilaçlara "antikanser" ilaçlar da denmektedir. Kanserin türüne göre kemoterapinin amaçları farklılaşabilmektedir.
Başlıca amaçlar:
Kanseri tedavi etmek. Kanser hücrelerine ait izler tümüyle ortadan kalktığında kanser tedavi edilmiş sayılmaktadır.
Kanseri kontrol etmek. Genel olarak kanserin yayılımını önlemek ve büyümesini yavaşlatmak, kanserin kontrol altında tutulması olarak kabul edilmektedir.
Kanserin yol açtığı belirtileri gidermek. Bazı kemoterapi uygulamalarının temel amacı hastanın yaşam niteliğini yükseltebilmek için ağrı ve benzeri belirtileri ortadan kaldırmak ya da hafifletmektir.
Kemoterapi ilaçlarının her zaman istenilen faydayı sağlaması mümkün olmayabilir. Kanser tümörleri tedavi ile yok edilemiyorsa veya tedavide geç kalındı ise, kanser hücreleri kan damarları ya da lenfler yoluyla vücuda yayılabilir. Bu durumda metastaz (yayılma) denilen durum meydana gelmiş olur.

Kemoterapi Çeşitleri

Bu güçlü ilaçlar ile kemoterapiye standart kemoterapi, klasik kemoterapi veya sitotoksik kemoterapi denir.
İlaçların birkaç türü ayrıca kanser tedavisinde kullanılır. Kanser hücrelerinde bulunan genleri ya da proteinleri bloke ederek, kanser hücrelerini yok eden yeni ilaçların çoğuna “hedefe yönelik ilaçlar” denir. Çünkü bu tedaviler kanser hücreleri üzerinde spesifik olarak çalıştıkları için, farklı yan etkilere neden olurlar ve sağlıklı hücrelere daha az zarar verirler. Kanser tedavisinin diğer türleri, kanserle savaşmak için bağışıklık sistemi ile çalışan hormonlar ve ilaçlar içermektedir.

Kemoterapi Nasıl Uygulanır?

İntravenöz (IV) kemoterapi: Birçok klasik kemoterapi ilacı doğrudan damar içine enjeksiyon gerektirir. Doktorlar, bu prosedürü intravenöz veya IV kemoterapi olarak adlandırırlar. Tedavi birkaç dakikadan birkaç saate kadar sürebilir.
Bazı IV ilaçları, eğer birkaç gün veya bir hafta boyunca alınırsa, daha iyi çalışır. Bu da devamlı infüzyon kemoterapi ile mümkündür.

Oral (ağız yoluyla) kemoterapi: Bazı klasik kemoterapi ilaçları ağız yoluyla alınabilir. İlaçlar hap, kapsül ya da sıvı olabilir. Hedefe yönelik tedaviler olarak adlandırılan yeni ilaçların çoğu bu şekilde çalıştığından beri kanser için oral tedavi şimdi daha yaygındır. Bu ilaçların bazıları günlük verilir ve diğerleri daha az sıklıkta verilir.
Enjekte kemoterapi: Genellikle kas, kol ve bacakların yağlı kısmına ve karın kısmına kemoterapi ilaçlarının enjekte edilmesi mümkündür.
Arterden kemoterapi: Arter (atardamar) kalpten vücudun başka bir kısmına kan taşıyan bir kan damarıdır. Bazen, kemoterapi ilaçları doğrudan kansere giden bir arter içine enjekte edilir. Doktorlar bu prosedürü intraarteriyel kemoterapi veya IA kemoterapi olarak adlandırırlar.
Periton ya da karın içine kemoterapi: Bazı kanser türleri için, ilaç doğrudan karnınıza yerleştirilmiş olabilir. Bu tür tedavi, periton (karın zarı) içeren kanserler için etkilidir. Periton; karın iç yüzeyini kaplar ve bağırsaklar, karaciğer ve mideyi çevreler. Yumurtalık kanseri, sıklıkla peritona yayılan bir kanser türüdür.
Topikal kemoterapi: Bazı kemoterapi ilaçları krem şeklinde cilde uygulanır.

Kemoterapi Ne Kadar Sürer?

6 ay veya bir yıl gibi belirli bir süre için kemoterapi alabilirsiniz. Ya da işe yaradığı sürece uygulanması planlanabilir.
Birçok klasik kemoterapi ilaçlarının yan etkileri her gün tedavi verilmesi için çok ağırdır. Doktorlar genellikle bu ilaçları belirli aralar ile verirler. Böylece hastaların bir sonraki tedaviden önce dinlenme ve iyileşmesi için zamanı olur. Bu da, sağlıklı hücrelerin iyileşmesi sağlar.
Örneğin, ilk gününde bir doz kemoterapi alabilirsiniz. Daha sonra tedavi tekrarlanmadan önce 3 hafta iyileşme süresi verilebilir. Her 3 haftalık periyotlara, “tedavi döngüsü” denir. Bu tedavi döngüleri ile tedavi 3 ay ya da daha fazla sürer.
Doktorlar bazı kanserleri tedavi döngüsü aralıklarına daha az iyileşme süresi belirleyerek tedavi eder. Buna doz-yoğun programı denmektedir. Bazı kanserlere karşı kemoterapiyi daha etkili yapabilir. Ancak aynı zamanda, yan etki riskini artırır. Sizin için en iyi program hakkında doktorunuzla konuşun.    Kemoterapinin hedefleri; kanser türüne ve ne kadar uzağa yayıldığına bağlıdır. Bazen, ana amacı, kanserin tümünden kurtulmak ve geri nüksetmesini engellemektir. Eğer bu mümkün değilse, gecikmesi veya kanser büyümesini yavaşlatmak için kemoterapi gerekebilir.
Kemoterapi kanser büyümesini geciktirdiğinde veya yavaşlattığında, aynı zamanda kanserden kaynaklı bazı semptomları da azaltabilir. Kanserin büyümesini geciktirmek amacı ile verilen kemoterapiye bazen “palyatif kemoterapi” denir.

Kemoterapinin Faydaları nelerdir?

Farklı kanser türlerini tedavi etmek için, birçok farklı kemoterapi ilacı, çeşitli şekillerde kullanılmaktadır. Kemoterapinin faydalarından bazıları, kanser hücrelerini yok etmek, var olan tümörleri küçültmek ve kanser hücrelerinin büyümelerini ve çoğalmalarını engellemektir. Amaç, ömrü uzatmak için hastalığın ilerleyişini durdurmak ya da yavaşlatmaktır. Bu ilaçların ciddi yan etkileri olabileceğinden, kemoterapinin faydaları, risk faktörlerine ve beklenen sonuca göre değerlendirilmelidir.

Tümörleri Küçültmek

Kanser tümörleri, anormal şekilde büyüyen hücrelerden oluşur. Kemoterapi var olan bir tümörü küçültmek için kullanıldığında, elde edilecek fayda, tümörden kaynaklanan ağrı ve basınçtaki azalma dolayısıyla hastanın yaşam kalitesindeki iyileşmedir. Tümör muhtemelen yeniden büyüyecek ya da tekrarlayacak olsa da, bir tümörü küçültmek, kanser hastasının daha uzun yaşamasını sağlayacak ölçüde hastalığı kontrol edebilir. Kemoterapi ayrıca, ameliyatlardan ya da radyasyon terapilerinden önce, tümörleri küçültmek için de kullanılır.

Kanserle Başa Çıkmak

Kanser hücreleri çok hızlı büyüyüp yayılabildikleri için, kemoterapinin faydalarından bir tanesi de, büyümeyi durdurmak ya da yavaşlatmaktır. Kemoterapi, kanser hücrelerinin, ortaya çıktıkları bölgeden vücudun başka bölgelerine yayılmalarını engelleyebilir. Kemoterapi bazen, radyasyon terapisinden ya da ameliyattan sonra vücutta kalan kanser hücrelerini yok etmek için ya da radyasyon terapilerini daha etkili hale getirmek için kullanılır. Geçmişte yok edilen bir kanser, aynı bölgede veya vücudun başka bir yerinde yeniden ortaya çıktığında, uygulanan tedavi yöntemi genellikle kemoterapidir. Kanserin ileri aşamalarında, yaşam süresini uzatamasa bile, belirtileri hafifletmek ve yaşam kalitesini yükseltmek için kemoterapi kullanılabilir.

Kanseri Tedavi Etmek

Kemoterapi bazı durumlarda, vücudu kanser hücrelerinden ya da tümörlerden tamamen temizleyebilir. Amerikan Kanser Topluluğu’na (American Cancer Society) göre, eğer kanser birçok yıl boyunca tekrarlamazsa, iyileşmiş sayılabilir. Ama kanser her zaman geri dönebileceğinden, iyileşmek kemoterapinin öncelikli bir faydası olarak görülmez. Kanserin tipine, başladığı yere ve tedavi sırasında hangi seviyede olduğuna bağlı olarak, tedavi planları, tedavinin hedefleri ve kemoterapiden beklenen faydalar değişir.

Kemoterapinin Yan Etkileri Nelerdir?

Kemoterapi ilaçları hastanın bağışıklık sistemini de etkilediğinden, kemoterapi sırasında hastanın bulaşıcı hastalıklara karşı direnci düşmektedir. Bu etkinin en fazla görüldüğü dönem kemoterapiden sonraki 5-15. günler arasındadır. Bu nedenle kemoterapi tedavisi gören hastaların özellikle bu dönemde bulaşıcı hastalığı olanlardan uzak durmaları, hijyen kurallarına daha fazla dikkat etmeleri gerekmektedir.
Ayrıca bazı kemoterapi ilaçları bazı hastalarda yorgunluk, bulantı, kusma ve saç dökülmesine de yol açabilir. Bulantı ve kusmayı önlemek için oldukça etkili ilaçlar geliştirilmiştir. Kemoterapiye bağlı olarak dökülen saçlar tedavi kesildikten sonra geri gelmektedir. Kemoterapi gören hasta stresli olmaktadır fakat açlıkla siniri ve stresi azaltabileceği söylenmektedir. Bazı hastalarda Raynaud fenomeni rahatsızlığı da geliştiği gözlemlenmiştir.
 

Benzer Yazılar