Beslenme
Folik Asit Nedir? Faydaları Nelerdir? 16.02.2018

 

Folik Asit 
 
Hücre yapı taşlarının, kan hücrelerinin ve özellikle de sinir sistemi dokularının oluşum ve gelişimde önemli bir role sahip olan Folik Asit, B kompleks vitaminler grubundan, folat ya da B9 olarak da tanınır. Özellikle genetik şifremizin yapıtaşları olan DNA üretiminde önemli bir görev üstlenen Folik Asit, sağlıklı yaşlanmak isteyenlerin de vazgeçilmezi.  İnsanlarda folik asit eksikliğinin başlıca neden, tamamen yetersiz beslenmedir.
1941 yılında ilk olarak ıspanak yapraklarında keşfedilen bu vitamin, özellikle yeşil yapraklı sebzelerde çok fazla miktarda bulunur.
Folik asit, kırmızı kan hücrelerinin üretiminde önemli rol oynar. Bu nedenle anemi tedavisinde de özel bir yeri vardır. Beslenmeye bağlı alyuvar sayılarının azalmasıyla meydana gelen anemilere aslında folik asit eksikliği neden olur.

Folik Asit Faydaları Nelerdir?

Hamilelikte Bebeğin Gelişimini Destekler

Folik asit özellikle gebelikte çok önemli bir vitamindir. Annede folik asit eksikliği gebelik sırasında nöral tüp kusurlarına neden olabilir. Bu tip durumlar da hamileliğin sona ermesine veya bebeğin spina bifida ile dünyaya gelmesine neden olabilecek ciddi bir sorundur. Araştırmalar, gebelik öncesi alınmaya başlanan folik asidin, bu durumların yaşanma olasılığını % 50 oranında düşürebilir.

Sperm Canlılığını Arttırır

Folik asidin spermatogenezideki rolünü araştıran çalışmalar, sperm sağlığı ve fonksiyonuyla da ilişkili olduğunu belirlemiştir. Düşük folik asit alımı olan erkeklerin yanlış kromozom yapısı olan spermleri olduğu gösterilmiştir. 2012 yılında yapılan bir araştırmaya göre, folik asit içeren bir besin takviyesi kullanan ve daha önce infertil olan hastaların sperm motilitesinde belirgin düzelme sağladığını ve gebelik ile sonuçlanan durumları bildirmiştir.

Kalp Sağlığı İçin Yararlıdır

Folik asit, homosisteinin önemli bir amino asit olan metionine metabolize edilmesine yardımcı olur. Yeterli folat yoksa, homosistein seviyeleri artar. Homosistein, ateroskleroz ve kardiyovasküler problemlerle bağlantılıdır. Kanıtlar, homosisteinin parçalanmasını kolaylaştırarak kardiyovasküler sağlığı teşvik etmek için açıktır; folik asit bu anlamda çok başarılı çalışır.

Felç Riskini Azaltır

Homosistein sadece kalp için kötü değil, aynı zamanda felce de yol açabilir. Homosistein aşırı miktarı veya hiperhomosisteinemi, metiyonin-homosistein metabolizmasında bir arıza sonucudur. Bu da, kan damarı hasarı ve kan pıhtılaşma şansının artmasına neden olur. Felcin birçok nedene sahip olmasına ve hiçbir önlemin tam bir korunma mekanizması sağlamamasına rağmen, ek folik asit alımı felç riskini azaltmak için önerilir.

Kolesterol Seviyelerini Düzenler

Polonya’da yapılan bir araştırma, folik asit takviyesinin normal kolesterol seviyelerini düzene soktuğunu tespit etti. 124 kişi üzerinde yapılan araştırmada, araştırmacılar 12 hafta süresince günde bir kez 0.4 mg folik asit takviyesi yapılan hastalarda, LDL kolesterol düzeylerinde belirgin düşme gördüler.

Nörolojik Destek Sağlar

Araştırma, folat seviyeleri ile sinirsel sağlık arasında bir bağlantı olabileceğini öne sürüyor. Kore’de yaşlı hastalar üzerinde yapılan bir araştırmada bunamakonusunun homosistein düzeyinin en yüksek ve folik asit düzeyinin en düşük olmasından kaynaklandığı tespit edildi. Demans yaşanmayan kontrol grubunda ise folik asit düzeyleri yüksekti.

Doğum Sonrası Ruh Sağlığına Yardımcı Olur

Genellikle, doğum sonrası depresyon, ilaçlarla ele alınamaz. Folik asit, diğer B vitaminleri ile birlikte, nörotransmitterlerin oluşumunu ve emilmesini teşvik eder. Bazı deneysel çalışmalar, folik asit de dahil olmak üzere mikro besinlerin, belirtileri ve sonuçları iyileştirebileceğini göstermiştir.

Kolon Sağlığı İçin Önemlidir

2013’te yapılan bir vaka kontrol çalışması folik asit alımını, kolorektal kanser geliştirme şansını değiştiren gen aktivasyonuyla ilişkilendirmiştir. Ayrıca hücresel düzeyde de kolon sağlığına en başarılı desteğin beslenme ile gelmesinin önemli bir kanıtıdır.

Yaşa Bağlı Maküler Dejenerasyon Riskini Azaltır

Yaşa bağlı göz arkasında meydana gelen makula dejenerasyonu, halk dilinde sarı nokta hastalığı olarak bilinen, göz rahatsızlığı konusunda da vitamin desteği sağlar. Özellikle B vitamin grubu göz sağlığı için önemlidir.

Folik Asit Eksikliği Sonucu Ne Olur? 

Eksikliği sonucu megaloblastik anemi meydana getirir. Tropikal bölgelerde çok rastlanır. Bu eksikliğin başlıca sebebi protein-kalori eksikliğine dayanmaktadır. Normal beslenen insanlarda ancak sindirim bozukluğunda ve gebelikte görülebilir. Sarada kullanılan ilaçlar verilirken de bu vitaminin verilmesi gerekir. Bazı antibiyotikler (mesela Trimetoprim + Sulfamid kombinasyonları) bu vitamini yok edebilmektedir. Bira, şarap, rakı vs. fazla içen kimselerde bu vitamin eksikliği oldukça sık görülmektedir.

Sindirimi Nasıl Olur ? 

Bu vitamin, ince bağırsak  epitelinde bulunan bir karbonksipeptidaz enziminin yardımıyla, besinlerde bulunan poliglutamil  şeklindeki folatlar parçalanarak serbest folat şeklinde ince barsakların üst kısımlarından emilir. Bu arada bazı değişikliğe uğrayarak kanda metil tetrahidrofolat şeklinde bulunur. Karaciğerde  de bu şekilde depo edilir. Bu depo 5 mg kadardır. Barsakta da ayrıca bir miktar üretilir. Bir karbon atomlu köklerin, moleküller arasındaki geçişlerinde önemli rol oynar. Bazı amino asitlerden aldığı köklerin pürin ve pirimidin sentezinde kullanılır. DNA 'nın sentezinde vazife alır. Bu vazifeyi yapabilmesi için bu vitaminin 5,10- metiltetrahidrofolat halinde olması gerekir. Bu geçiş ise B12 yokluğunda mümkün olmaz. Buna göre megaloblastik kansızlığa, B12'nin, dolaylı olarak tesiri vardır.
Folik asit, megaloblastik kansızlığın tedavisinde günde 5–10 mg vererek kullanılır. Tedaviye demir de katmak gereklidir. Çocuklara koruyucu olarak 0,5 mg bu vitaminden verenler vardır. Keçi  sütü bu vitamin bakımından fakirdir. Bu sütle beslenen çocuklara bu vitamin de ilave edilmelidir. Sara hastalarına bu vitaminin B12 ile birlikte gerektiği zaman verilmesi uygun olur.

Günlük İhtiyaç Ve Kaynakları

Bu vitaminden günlük olarak serbest folat üzerinden 200, toplam folat üzerinden ise 300 mikrograma ihtiyaç vardır. Günde 100 mikrogram olanlarda bile eksiklik görülmemektedir. Gebelikte ihtiyaç % 50 kadar artar. Bu vitamin nebati ve hayvani gıdaların bir çoğunda bulunur.
 

Benzer Yazılar